Geestelijk gegijzeld

Hij plugt zijn USB-stick in de computer. Op het grote scherm kijken we allemaal mee hoe deze man zich door de techniek worstelt. Een wat onhandige man, zo op het eerste oog. “Ja, sorry, ik moet eerst even zorgen dat we op een beveiligd netwerk zitten.” Schijn bedriegt, hier staat iemand met verstand van zaken.

We krijgen een gastcollege van ND buitenland redacteur Jan van Benthem. Hij schrijft voornamelijk over ISIS en is misschien wel dé kenner van Nederland op dit gebied. Dat bewijst de inhoud van zijn USB-stick overigens ook. De lijst met foto’s, filmpjes en PDF’jes houdt maar niet op. “In Amerika staat 18 maanden voor het alleen al hebben van deze informatie.” Voor degenen die nog niet overtuigd waren: hij staat ook in het ‘to kill’-lijstje van de ‘mafkezen’, zoals hij ze meer dan eens noemt.

Met bepaalde toegangscodes krijgt hij toegang tot de meest ‘verborgen’ stukken van ISIS. Het kost hem dan ook even om het juiste documentje te vinden. Hij beweert de meest gruwelijke filmpjes te hebben gezien. “Een collega vroeg me het toch maar niet meer aan hem te laten zien, hij kon er niet van slapen.” Hijzelf zegt zich hier inmiddels emotioneel voor af te kunnen sluiten.

Angst is volgens Jan hun grooste wapen. “Ze delen filmpjes van onthoofdingen, en wij worden bang. Zo worden we geestelijk gegijzeld door die mafkezen.” Zijn duidelijke boodschap en nuchtere taal slaan aan. Hij scrolt door een uitgave van Dabiq, het propagistische blaadje van ISIS. “Kijk, hier, over de aanslagen in Parijs.” Een oorverdovende stilte volgt als blijkt dat deze uitgave 9 maanden voor de aanslagen uitgegeven werd.

Het had dus allemaal voorkomen kunnen worden? Is dat dan de deprimerende conclusie van deze middag? Ja, misschien wel. Laat deze fout dan niet voor niks zijn geweest. “Elke uitgave zijn ze open over hun plannen, dus laten we daar nou alsjeblieft eens op in spelen.” De frustratie is voelbaar, niet alleen bij hem, maar ook alle beginnend journalisten in de zaal.

Ik herinner me nog de quote “Journalistiek is overwonnen woede.” Daarvan is Jan van Benthem het bewijs. Een man die zich nog écht druk maakt om iets. Een man die voorbij zijn woede gaat. En nog belangrijker: een journalist die niet alleen een probleem aankaart, maar ook een bijdrage levert aan de oplossing. Als je angst en woede op deze manier in kan zetten, is het zo slecht nog niet.