Dit is deel 1 van de tweeluik ‘Medialandschap toen en later’ en gaat over de geschiedenis van journalistiek. Deel 2 gaat over de toekomst.
We leven in een bizarre tijd. Als we iets even niet weten, raadplegen we Google. Als we ons vervelen, scrollen we op Facebook. Als we willen weten wat er speelt, hoef je alleen maar even te kijken naar ‘trending topics’ op Twitter. Nieuws voor en door iedereen. In feite zijn we allemaal een journalist. Nog geen 20 jaar geleden was dit nog een krankzinnige gedachten.
“De krant kunt u niet missen. Geen dag!” Een slagzin die samenvattend is voor de gehele journalistiek tot nog niet zo lang geleden. Dé nieuwsbron, die al eeuwen bestaat. Zelfs de Romeinen gebruikten al een soortgelijke vorm van nieuwsverspreiding. De ‘Acta diurna’, in het leven geroepen door Julius Cesar, voorzag mensen van informatie over recente gebeurtenissen. Op grote uitgestalde borden stond met wit krijt het laatste nieuws van het senaat en de belangrijkste vorderingen van de keizer.
De eerste papieren ‘krantvariant’ in Nederland dateert uit het begin van de 17e eeuw. Een paar losse vellen papier met een enorme lading informatie per vierkante centimeter, geen plaatjes en geen titel. Daarnaast verscheen hij enkel bij echt belangrijk nieuws. Een verslag van de onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt in 1619 is het oudste en meest bekende voorbeeld hiervan. Pas twee eeuwen later werd er dagelijks iets nieuws gedrukt.
De ontwikkeling van de krant ging langzaam. Het papier was erg duur en er was maar een klein publiek dat überhaupt kon lezen. Daarbij was er een strenge controle vanuit de overheid. Sinds de vrijheid van meningsuiting in 1848 vastgelegd is, kwam de krant in een stroomversnelling. Onafhankelijke verslaggeving is geboren en kranten worden een onmisbare, vaste baken in mooie en moeilijke tijden.
Het hoogtepunt van kranten is nog niet zo lang geleden. Elke geloofsovertuiging en elke politieke stroming heeft wel een aparte krant gekend. De diversiteit aan kranten was een weerspiegeling van onze samenleving en in iets mindere maten nog steeds. Het is bijna niet voor te stellen dat deze papieren vorm van journalistiek langzaam gaat verdwijnen. Een tijdperk waarvan de laatste pagina in zicht is…
Klik hier voor deel 2: ‘7 miljard journalisten’.
Teken van Levi 
Een gedachte over “Medialandschap toen en later: Papieren Nieuws”